Tutuklama Nedir? Ne Değildir?
BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi madde 11’de Masumiyet Karinesi’ ( Presumption of Innocence) düzenlenmiştir. Universal Declaration of Human Rights, Article 11: ‘Everyone charged with a penal offense has the right to be presumed innocent until proved guilty according to law in a public trial at which he has had all the guarantees necessary for his defence.’
1982 Anayasası m.38/ f.4 de aynı
ilkeyi düzenler:
‘Suçluluğu hükmen sabit
oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.’
Bu ilke çerçevesinde Türk Ceza Yargılaması Hukukuna göre TutuklaMAma kural; Tutuklama istisnadır. Tutuklama bir ceza değildir, sadece bir Koruma Tedbiridir. Tutuklanan kişinin ceza aldığı, tahliye edilenin de beraat ettiği sanılır ve kavramlar birbirine karıştırılır. 5271 Sy Ceza Muhakemesi Kanunu madde 100’e göre ‘kuvvetli suç şüphesine dair somut delil’ VE ‘tutuklama nedeni’ olması halinde tutuklama kararı VERİLEBİLİR.
Tutuklama nedenleri
Madde 100 – (1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.
Tekrar edelim. 5271 Sy Ceza Muhakemesi Kanunu madde 100’e göre ‘kuvvetli suç şüphesine dair
somut delil’ VE ‘tutuklama nedeni’ olması halinde tutuklama kararı VERİLEBİLİR. Yani, ‘kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni’ olmak üzere 2 şart bir arada olacak. 2 şart bir arada bulunsa bile kanun
‘karar verir’ demiyor ‘verebilir’ diyor. Emredici değil takdiri bir hüküm söz konusu. Yani kanunun ‘lafzi’ (sözü) itibariyle bu halde dahi tutuklama kararı zorunlu değil.
Şimdi m. 100 Fıkra 2’ye geçelim. Bu fıkradaki hallerden biri varsa ‘tutuklama nedeni’ koşulu gerçekleşir, diyoruz. Yine 2.şart olarak ‘kuvvetli şüphe’yi arıyoruz.
Ancak o zaman tutuklama kararı ‘verilebilir’ diyoruz. (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni
var sayılabilir: a) Şüpheli veya sanığın saklanması veya kaçacağı uyandıran somut olgular varsa.
kaçması, şüphesini b) Şüpheli veya sanığın davranışları; delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma, hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
Şimdi de fıkra 3’e bakalım. Burada belli suçlar sayılmış. ‘Tahdidi’ yani ‘Sayılı’ olarak yer verilen bu suçlara ‘Katalog Suçlar’ denir. Bu suçlardan biri söz konusu ise “tutuklama nedeni’ var sayılır ve 1.şart gerçekleşir. Bir de 2. şart olarak ‘kuvvetli șüphe’ varsa tutuklama kararı ‘verilebilir’
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir. a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; 1-Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78), 2-(Ek:6/12/2019-7196/58 md., 16]
Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) 3-Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4-(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87) 5-Işkence (madde 94, 95) 6-Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102), 7-Çocukların cinsel istismarı (madde 103), 8-(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149), 9-Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), 10-Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220), 11-Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308), 12-Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları. c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22. maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar. e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten
orman yakma suçları. g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33. maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar. i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama suçu. j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık
kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen projelerde öğretici/ öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
- Soykırım ve insanlığa karşı suçlar
(madde 76, 77, 78), - (Ek:6/12/2019-7196/58
md., 16]
Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti
(madde 79, 80) - Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten
yaralama (madde 86, fikra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87) U17] - Işkence (madde 94, 95)
- Cinsel saldırı (birinci fikra hariç, madde
102), - Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
8.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık
(madde 141, 142) ve yağma (madde 148,
149), - Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve
ticareti (madde 188), - Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki,
yedi ve sekizinci fikralar hariç, madde 220), - Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar
(madde 302, 303, 304, 307, 308), - Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310,
311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında
Kanunda tanımlanan
silah
kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar
Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4)
numaralı fikralarında tanımlanan zimmet
SuÇu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı
Kaçakçılıkla
Mucadele
Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman
Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve
beşinci fikralarında tanımlanan
kasten
orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983
tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri
Yürüyüşleri
Kanununun
33
üncü
maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991
tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü
fikrasında belirtilen suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı
işlenen kasten yaralama suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık
kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya
görevleri dolayısıyla işlenen
kasten
yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim
kurumlarında yönetici, ogretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik Milli Eğıtim Bakanlığı tarafindan yürütülen projelerde öğretici/ öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen
- Delilleri yok etme, gizleme veya
değiştirme, - Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
DIKMENLAWOFFICE 